Yıllardır süren ve büyük mezalimlere sahne olan Filistin konusu yine İsrail’in insanlıktan çıktığı bir zamanlama ile Dünya gündemine geldi. O çocukların, bebelerin haykırışları insan olanı değil çileden çıkartmak insanlığından utandıran anlardı. İşte bu duygularla bu diasporanın nedeni ne olabilir diye sorgulamaya başladım.

Diaspora, Yahudi tarihiyle ilgili bir kavramdır. Yahudilerin tarihte Filistin`den çıkarılışlarına işaret eder. Şinasi Gündüz; Din ve İnanç Sözlüğü`nde Diaspora maddesiyle ilgili şu satırları yazmıştır: "MÖ 721 yılında İsrail Krallığının ve Samarya`nın Asurlularca yerle bir edilmesiyle başlarsa da, asıl diaspora MÖ 586`da, Babil Kralı II. Nabukadnezzar`ın Yahuda`yı ve Kudüs`ü yakıp yıkmasıyla oluşur. Pek çok Yahudi, Babil egemenliğindeki bölgelerde zorunlu ikamete tabi tutulur. Buna Birinci Diaspora adı verilir. MS 70`de Kudüs ve civarındaki bölgelerin Romalı Titus tarafından yerle bir edilmesiyle ise İkinci ya da Büyük Diaspora başlar. Bu dönem ve sonrasında bir çok Yahudi Roma, Mısır ve diğer ülkelere göç ederler. " Dolayısıyla Diaspora; Yahudilerin tarihte yaşamış oldukları ve hatta yaşam biçimlerini ve davranış şekillerini bu durumla belirledikleri bir kavram olmuştur. Diaspora şartları Yahudileri güçlü bir "dayanışma" ve hırslı bir "tutunma" çabasına yöneltmiştir. Diaspora`nın Yahudilere kazandırdığı dikkat çekici bir özelliği ise, sürgün olarak bulunulan yere uyum konusunda geliştirilen ideolojilerdir. Diaspora bir fikirden ziyade bir ruh hali olarak tanımlanabilir. Ancak her çeşit diaspora`nın, somut şiddet içerikli bir mücadeleye dönüşmesi şart değildir. O yüzden diaspora tasavvurunun, bir şekilde mevcut olan toplumsal ve siyasal ortamla "kerhen" de olsa bir barışın imkanlarını arayıp zorlayan bir ideolojiye eklemlenmesi hemen her zaman kaçınılmaz olmaktadır.

Diaspora anlayışı yahudilere, bulundukları ortama rahatlıkla uyum sağlamalarının beraberinde getirebileceği dinsel uzaklaşmayı giderici, başka bir ifadeyle meşrulaştırıcı bir ideoloji servisi veriyordu. Yahudi Talmud`u, Yahudilere, bulundukları ülkenin bütün yasalarına uymalarının dinî açıdan hiç bir sakıncası olmayacağını telkin ederek, dolayısıyla bir bakıma, çok özel bir takım dinî ritüeller dışında vazgeçilemeyecek hiç bir şeyin bulunmadığı, geniş bir hareket esnekliği veya kabiliyeti sağlıyordu. Gerçekten de başka dinlere mensup olanların pek çoğunun kolayca razı olamayacağı bu serbestliği Yahudiliğin tanıyor olması, Yahudilik bağını, dinî bir bağ olmaktan çıkarıp etnik bir bağa dönüştürmekte ve bu bağın diasporik şartlarda "güç istenci"nin en rasyonel bir şekilde değerlendirilebilmesini sağlamaktadır. İşte bu tespitlerin sonucu olarak Dünyadaki güçlerin yönetilmesinde yukarıda bahsettiğimiz faktörler Yahudi lobilerince çok iyi değerlendirilmektedir. Sonuçta, bulundukları coğrafyada öncelikle gerek dini, gerekse etnik baskıları kolayca bertaraf etmek uğruna kendi dini inançlarının vermiş olduğu esnekliği kullanarak uyum ve kendilerini kabullendirme de olumlu sonuçlar almışlardır. Bugün ABD de Yahudi lobisinin etkinliğinin temelinde de bu sonuçlar etkindir. Ortadoğu Projesinde; uygulama ve sonuç almada tetikçilik görevlerini başarı ile yerine getirmelerinin yanı sıra teorisinde de etkin olmaya başlamışlardır. Gerek İslam alemi, gerekse Türk Dünyası bu konuda çok duyarlı olmak zorundadır. Bu zorundalık bölgedeki etkinlik bakımından Türkiye için daha da önemlidir.

Beklentimiz ve hassasiyetimiz Türkiye Cumhuriyeti Devletinin daha aktif bir bölgesel strateji izlemesinden yanadır. “BOP eş başkanlığı” görevini nasıl ifa edeceklerdir merakla bekliyoruz.